تحریریه پیشرانه 
پیشرانه – در اقتصادی که تورم قدرت خرید پول را بهسرعت کاهش میدهد، خرید خودرو برای حفظ ارزش دارایی همچنان برای بخشی از مردم جذاب است. بهخصوص آنکه با وجود افزایش قیمتها، فاصله میان قیمت کارخانه و بازار و رانت ناشی از قیمتگذاری دستوری، هنوز انگیزههایی برای خرید خودرو وجود دارد.اما پرسش مهم این است؛ آیا گران شدن خودرو واقعاً به معنای حفظ ارزش پول است یا فقط شکل دارایی از پول به خودرو تغییر میکند؟
به گزارش پایگاه خبری پیشرانه ، تجربه سالهای گذشته بازار ایران نشان داده خودرو در بسیاری از دورهها همزمان با تورم عمومی و جهش نرخ ارز افزایش قیمت داشته است. همین سابقه باعث شده خودرو برای بخشی از خانوارها به ابزاری برای حفظ ارزش دارایی تبدیل شود.با این حال، افزایش قیمت با بازده واقعی یکی نیست.
اگر قیمت خودرویی از دو میلیارد به دو میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان برسد، مالک روی کاغذ ۵۰۰ میلیون تومان افزایش ارزش دارایی داشته است. اما اگر در همین مدت هزینه کالا و خدمات، نرخ ارز یا سایر داراییها بیشتر رشد کرده باشند، این افزایش اسمی لزوماً به معنای حفظ قدرت خرید نیست.
بنابراین صرفاً نباید پرسید خودرو چند درصد گران شده است؛ سؤال اصلی این است که این دارایی در مقایسه با تورم و گزینههای جایگزین، چه میزان از قدرت خرید سرمایهگذار را حفظ کرده است.
فاصله کارخانه و بازار؛ سودی که قطعی نیست
فاصله قیمت کارخانه و بازار نشان میدهد خودرو همچنان در ایران میتواند ارزش اقتصادی قابلتوجهی داشته باشد. برای نمونه، در شهریور، سورن TU5P حدود ۲.۵۲۸ میلیارد تومان در بازار معامله میشد، در حالی که قیمت کارخانه آن حدود ۱.۸۷ میلیارد تومان بود.
با این حال، این فاصله را نمیتوان سود قطعی و بدون ریسک در نظر گرفت. بازار خودرو تحت تأثیر سیاست قیمتگذاری، میزان عرضه، واردات، تغییر تعرفه، مقررات فروش و وضعیت تقاضا قرار دارد. از سوی دیگر، قیمت بازار الزاماً قیمتی قطعی و قابل تحقق برای همه فروشندگان در تمام زمانها نیست.
بنابراین اختلاف قیمت کارخانه و بازار بهتنهایی نمیتواند معیار مناسبی برای تصمیم سرمایهگذاری باشد.
خودرو دارایی رایگان نیست
نکته دیگری که در محاسبات سرمایهگذاری کمتر دیده میشود، هزینه مالکیت خودرو است.
خودرو استهلاک دارد، بیمه میخواهد و هزینه تعمیر و نگهداری آن کم نیست. تصادف، افت فنی، افزایش کارکرد و شرایط بازار نیز میتواند بخشی از ارزش آن را کاهش دهد.
در واقع، خریدار تنها پول خود را از ریال به خودرو تبدیل نمیکند؛ بخشی از سرمایه را وارد داراییای میکند که برای حفظ ارزش و استفاده از آن باید هزینه پرداخت شود.
از این منظر، خودرو با طلا یا ارز تفاوت مهمی دارد؛ زیرا همزمان یک دارایی مصرفی و سرمایهای است.
نقدشوندگی؛ پاشنه آشیل خودرو
اگر هدف صرفاً حفظ دارایی باشد، نقدشوندگی اهمیت زیادی پیدا میکند.
مالک خودرو برای تبدیل دارایی خود به پول باید خریدار پیدا کند، بر سر قیمت به توافق برسد و فرآیند انتقال را انجام دهد. سرعت فروش و قیمت قابل تحقق نیز به مدل، وضعیت فنی، کارکرد و شرایط روز بازار بستگی دارد.
در نتیجه، حتی اگر خودرو در یک دوره تورمی ارزش اسمی خود را حفظ کند، این موضوع لزوماً به معنای مناسب بودن آن برای نگهداری سرمایه نیست.
افت تولید؛ فرصت یا دام؟
یکی از استدلالهای مطرح در بازار خودرو این است که کاهش تولید میتواند در آینده به کمیابی خودرو و رشد بیشتر قیمتها منجر شود.
آمار پنجماهه نیز نشان میدهد این نگرانی بیدلیل نیست. تولید سواری کشور در پنج ماه نخست ۱۴۰۵ با افت ۳۶.۲ درصدی به ۲۳۳ هزار و ۵۳۱ دستگاه رسیده است. در همین مدت، تولید ایرانخودرو ۲۰.۱ درصد و سایپا ۴۹.۱ درصد کاهش داشته است.
اما از این داده نمیتوان مستقیماً نتیجه گرفت که خرید خودرو سرمایهگذاری مناسبی است.
کاهش عرضه میتواند قیمت را تحت فشار قرار دهد، اما همزمان ممکن است قدرت خرید مصرفکننده نیز کاهش یابد. اگر عرضه کم شود اما تقاضای مؤثر نیز افت کند، بازار لزوماً وارد یک روند صعودی پایدار نمیشود.
از سوی دیگر، بخشی از افت تولید ریشه در مشکلات ساختاری صنعت دارد و نمیتوان همه آن را به شرایط جنگی یا شوکهای اخیر نسبت داد.
بنابراین کاهش تولید یک سیگنال مهم برای بازار است؛ اما بهتنهایی سیگنال خرید نیست.
در این شرایط یک پرسش دیگر این است که خودرو چه زمانی میتواند انتخاب قابل دفاعی باشد؟
اگر خودرو برای مصرف واقعی مورد نیاز باشد، محاسبه اقتصادی متفاوت است. خریدار علاوه بر یک دارایی، یک خدمت مصرفی نیز دریافت میکند؛ وسیلهای برای جابهجایی، کار یا نیاز خانوار.
اما اگر هدف صرفاً سرمایهگذاری باشد، باید چند پرسش را در نظر گرفت: آیا سرمایه در صورت نیاز بهسرعت نقد میشود؟ هزینه نگهداری و استهلاک چقدر است؟ خودرو در مق ایسه با تورم و سایر داراییها چه بازده واقعی ایجاد میکند؟ و اگر بازار برای چند ماه وارد رکود شود، آیا مالک توانایی نگهداری آن را دارد؟
پاسخ این پرسشهاست که خرید خودرو را از یک تصمیم هیجانی به یک تصمیم اقتصادی تبدیل میکند.
خودرو؛ پناهگاه یا تغییر شکل پول؟
در شرایط بیثباتی اقتصادی، طبیعی است که خانوارها به دنبال راهی برای کاهش اثر افت ارزش پول باشند. اما تبدیل تمام نقدینگی به خودرو، بیش از آنکه تنوعبخشی باشد، میتواند به معنای تمرکز ریسک باشد.
خودرو میتواند در برخی دورهها ارزش اسمی دارایی را حفظ کند، اما از این گزاره نمیتوان نتیجه گرفت که همیشه بهترین گزینه برای نگهداری سرمایه است.
.
مطالب ویژه شما
نظر شما چیست؟