پشت‌ پرده گرانی خودرو؛ ردپای نفت بر بازار خودرو

پیشرانه – بررسی پشت‌پرده گرانی خودرو نشان می‌دهد که گرانی افسارگسیخته در بازار، فراتر از ترکش‌های محاصره دریایی و ابهام در وضعیت “نه جنگ و نه صلح”، ریشه در جابه‌جایی اولویت‌های ارزی کشور دارد. در حال حاضر، ردپای نفت در بازار خودرو قابل ردیابی است .

به گزارش پایگاه خبری پیشرانه، در نگاه اول، شاید ارتباط میان نوسانات قیمت نفت در بازارهای جهانی و بهای تمام‌شده یک خودرو در بازار داخلی، رابطه‌ای دور و غیرمستقیم به نظر برسد؛ اما با کالبدشکافی لایه‌های پنهان صنعت خودرو، به حقیقتی تلخ برمی‌خوریم: امروز مصرف‌کننده واقعی نه از ناحیه ضعف مهندسی، بلکه از ناحیه تلاطم‌های دیپلماتیک و نوسانات انرژی آسیب می‌بیند.

وقتی سیاست جایگزین صنعت می‌شود

دلیل وضعیت فعلی را باید در وابستگی ساختاری صنعت خودرو به مشتقات نفتی و درآمدهای حاصل از آن جستجو کرد. بیش از ۵۰ درصد وزن قطعات مدرن خودرو  مستقیماً از محصولات پتروشیمی مشتق می‌شوند. زمانی که به دلیل تنش‌های سیاسی، قیمت نفت دستخوش تغییر می‌شود یا دسترسی به بازارهای جهانی به واسطه تحریم‌ها و فشارهای بین‌المللی محدود می‌گردد، هزینه مواد اولیه به صورت تصاعدی بالا می‌رود.

از سوی دیگر، سیاست‌گذاری‌های نادرست کلان، خودرو را از یک کالای مصرفی به یک سپر تورمی تبدیل کرده است. در اقتصادی که نفت به جای آنکه موتور محرک تولید باشد، ابزار تسویه حساب‌های سیاسی است، بازار خودرو به نخستین پناهگاه سرمایه‌های سرگردان تبدیل می‌شود. عدم ثبات درآمدهای نفتی منجر به کسری بودجه و نوسانات ارزی شده و مستقیماً قیمت خودرو را به پرواز درمی‌آورد.

سرگیجه مصرف‌کننده در بازار آشفته

پیامد این وضعیت، فراتر از یک گرانی ساده است؛ ما با یک آشفتگی ساختاری مواجهیم. نخستین اثر، خروج تدریجی طبقه متوسط از بازار خودروهای باکیفیت و هجوم به سمت خودروهای اقتصادی و گاه ناایمن است. وقتی قیمت یک جفت تایر یا یک قطعه ساده پلاستیکی تحت تأثیر قیمت جهانی نفت و نرخ ارز، جهشی چندبرابری می‌کند، هزینه‌های نگهداری خودرو نیز از توان خانوار خارج می‌شود.

اثر ثانویه، کاهش کیفیت تولید است. خودروسازان برای زنده ماندن در میان فشار افزایش قیمت مواد اولیه نفتی و قیمت‌گذاری دستوری، ناچار به حذف آپشن‌ها یا استفاده از مواد درجه‌ دو می‌شوند که مستقیماً ایمنی و جان سرنشینان را هدف می‌گیرد.

سه گانه  نفت، سیاست و خودرو

تا زمانی که سه گانه «نفت، سیاست و خودرو» با رویکردی علمی و به دور از شعارزدگی بازتعریف نشود، سفره مصرف‌کننده همچنان در برابر تکانه‌های بشکه‌های نفت لرزان خواهد بود. ردیابی گرانی خودرو غیر  از مسائل ژئوپلتیکی،  به تالارهای معاملات نفت و میزهای مذاکرات سیاسی می رسد .