جاده مخصوص؛ حلقه مفقوده تضمین توافق واشنگتن و تهران

پیشرانه – درحالی که بازار خودرو با نگرانی به آینده نگاه می کند ، جاده مخصوص می تواند به عنوان حلقه مفقوده تصمین توافق واشنگتن و تهران ، نقش مهمی در پایداری طرفین به مفاد تفاهم و رسیدن به یک توافق پایدار ایفا کن.
به گزارش پایگاه خبری پیشرانه ، یکی از مهم‌ترین ضعف‌های برجام، فقدان پیوندهای اقتصادی عمیق میان ایران و آمریکا بود؛ به‌گونه‌ای که خروج دولت آمریکا از توافق، هزینه اقتصادی قابل توجهی برای بخش خصوصی و صنایع بزرگ این کشور ایجاد نکرد. تجربه سال ۱۳۹۷ نشان داد زمانی که شرکت‌های آمریکایی ذی‌نفع توافق نباشند، تغییر رویکرد کاخ سفید می‌تواند به سادگی مسیر توافق را دگرگون کند.

اگر امروز مذاکرات تهران و واشنگتن بار دیگر به سمت یک توافق پایدار حرکت کند، صرف امضای یک سند حقوقی نمی‌تواند تضمین‌کننده دوام آن باشد. آنچه بیش از هر چیز می‌تواند هزینه خروج مجدد آمریکا از توافق را افزایش دهد، شکل‌گیری منافع اقتصادی مشترک میان دو کشور است؛ منافعی که تنها به دولت‌ها وابسته نباشد، بلکه شرکت‌ها، سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی نیز در حفظ آن نقش‌آفرین شوند.

در این میان، صنعت خودرو ایران می‌تواند به یکی از مهم‌ترین بسترهای ایجاد این منافع مشترک تبدیل شود. «جاده مخصوص» به عنوان نماد صنعت خودروسازی کشور، ظرفیتی در اختیار دارد که کمتر صنعتی از آن برخوردار است؛ بازار بزرگ داخلی، زنجیره گسترده قطعه‌سازی، نیروی انسانی متخصص و نیاز جدی به فناوری و سرمایه‌گذاری خارجی.

ورود خودروسازان، قطعه‌سازان و شرکت‌های فناوری آمریکایی به پروژه‌های مشترک در ایران، نه تنها می‌تواند به ارتقای کیفیت تولید و انتقال فناوری منجر شود، بلکه شبکه‌ای از منافع اقتصادی ایجاد خواهد کرد که از توافق سیاسی نیز محافظت می‌کند. هنگامی که میلیاردها دلار سرمایه، قراردادهای بلندمدت، اشتغال و منافع سهامداران شرکت‌های آمریکایی با ادامه همکاری با ایران گره بخورد، هرگونه تصمیم برای خروج از توافق با مقاومت جدی بخش خصوصی آمریکا مواجه خواهد شد.

نمونه‌های موفق این رویکرد در روابط بین‌الملل کم نیست. بسیاری از توافق‌های سیاسی زمانی به ثبات رسیده‌اند که با منافع اقتصادی شرکت‌های بزرگ و سرمایه‌گذاران گره خورده‌اند. اقتصاد، برخلاف سیاست، کمتر تابع تغییر دولت‌هاست و بازیگران اقتصادی معمولاً برای حفظ سرمایه‌گذاری خود از ثبات روابط حمایت می‌کنند.

البته تحقق چنین سناریویی مستلزم اصلاحات داخلی نیز هست. بدون بهبود فضای کسب‌وکار، تضمین حقوق سرمایه‌گذاران، شفافیت مقررات و کاهش ریسک‌های اقتصادی، نمی‌توان انتظار داشت شرکت‌های بزرگ خارجی برای حضور در ایران برنامه‌ریزی بلندمدت داشته باشند.

اگر هدف از توافق جدید، جلوگیری از تکرار تجربه برجام است، باید از همان ابتدا به دنبال ایجاد «ذی‌نفعان اقتصادی توافق» بود. جاده مخصوص می‌تواند فراتر از یک قطب صنعتی، به پلی میان اقتصاد ایران و آمریکا تبدیل شود؛ پلی که عبور از آن برای هر دو طرف سودآور باشد و تخریب آن، هزینه‌ای به مراتب بیشتر از حفظ آن داشته باشد. شاید این همان حلقه مفقوده‌ای باشد که می‌تواند توافق احتمالی واشنگتن و تهران را از یک تفاهم سیاسی موقت، به توافقی پایدار و مقاوم در برابر تغییرات سیاسی تبدیل کند.