صنعت خودرو بر سر یک دوراهی؛ توسعه ساخت داخل یا تداوم فرسایش زنجیره تامین

پیشرانه – نخستین نشست رسمی انجمن تخصصی صنایع همگن نیرو محرکه و قطعه‌سازان خودرو کشور و گروه بهمن، علاوه بر بررسی راهکارهای توسعه همکاری میان خودروساز و زنجیره تامین، به فرصتی برای تشریح ظرفیت‌های اقتصادی صنعت خودرو و هشدار نسبت به تهدیدهای پیش روی این صنعت تبدیل شد. فعالان صنعت معتقدند صنعت خودرو با وجود سهم قابل توجه در اشتغال و تولید، بدون اصلاح سیاست‌گذاری و تقویت ساخت داخل، با چالش های جدی‌تری روبرو خواهد شد.

سهم صنعت خودرو در اشتغال و اقتصاد کشور

آرش محبی نژاد، دبیر انجمن تخصصی صنایع همگن نیرو محرکه و قطعه‌سازان خودرو کشور، با اشاره به جایگاه صنعت خودرو در اقتصاد ایران گفت: این صنعت با حدود 700 هزار شغل مستقیم و بیش از 2.4 میلیون فرصت شغلی غیرمستقیم، یکی از بزرگ‌ترین بخش‌های مولد کشور به شمار می‌رود. به گفته او، ارزش تولید صنعت خودرو در سال 1404 به بیش از هزار تریلیون تومان رسیده و زنجیره قطعه‌سازی نیز سهمی بیش از 500 تریلیون تومان از این گردش مالی دارد.

وی تاکید کرد حفظ این ظرفیت، نیازمند سیاست‌گذاری پایدار و حمایت از تولید داخلی است؛ زیرا هرگونه اختلال در زنجیره تامین، آثار آن را در بخش های مختلف اقتصاد و بازار کار نشان خواهد داد.

چالش بازار لوازم یدکی و تولیدکنندگان داخلی

محبی‌نژاد در ادامه به وضعیت بازار لوازم یدکی اشاره کرد و گفت: ارزش این بازار حدود 5.5 میلیارد دلار برآورد می شود، اما بخش قابل توجهی از آن در اختیار واردات غیررسمی و قطعات فاقد هویت قرار گرفته است.

به اعتقاد او، ضعف نظارت بر بازار و حمایت ناکافی از تولیدکنندگان داخلی موجب شده سهم بزرگی از ارزش افزوده این بازار از کشور خارج شود؛ موضوعی که علاوه بر آسیب به تولید داخلی، رقابت سالم را نیز با چالش مواجه کرده است.

ساخت داخل؛ محور همکاری جدید میان گروه بهمن و قطعه سازان

یکی از محورهای مورد تاکید در نخستین نشست رسمی انجمن تخصصی صنایع همگن نیرو محرکه و قطعه‌سازان خودرو کشور و گروه بهمن، توسعه ساخت داخل و افزایش مشارکت قطعه سازان در پروژه های جدید بود.

محبی‌نژاد این رویکرد را فرصتی برای ارتقای توان فنی صنعت دانست و تاکید کرد همکاری مستمر میان خودروسازان و قطعه‌سازان می‌تواند علاوه بر کاهش وابستگی، زمینه توسعه فناوری و افزایش توان رقابتی صنعت را فراهم کند. به گفته او، استمرار این نشست‌ها به شکل‌گیری صدای واحد در صنعت و ارائه پیشنهادهای منسجم به سیاست‌گذاران کمک خواهد کرد.

توسعه صنعتی با همکاری ساختارمند

در بخش دیگری از این نشست، مهرداد آلان، عضو هیئت مدیره انجمن قطعه‌سازان تهران، بر ضرورت ایجاد سازوکارهای دائمی میان خودروسازان و قطعه سازان تاکید کرد.

او معتقد است نشست‌های مشترک زمانی به نتیجه می‌رسند که به تشکیل کمیته‌های تخصصی و کارگروه‌های اجرایی منجر شوند.

از نگاه آلان، انتقال پروژه‌ها، توسعه ساخت داخل و ارتقای کیفیت، فرآیندی تدریجی است و تنها از طریق ارتباط مستمر میان بخش های فنی خودروساز و قطعه ساز امکان پذیر خواهد بود.

تداوم گفت و گو؛ شرط تحقق اهداف صنعت

اظهارات مطرح شده در نخستین نشست رسمی انجمن تخصصی صنایع همگن نیرو محرکه و قطعه‌سازان خودرو کشور و گروه بهمن نشان می‌دهد فعالان این صنعت، آینده زنجیره تامین را وابسته به مجموعه‌ای از عوامل شامل اصلاح سیاست‌گذاری، حمایت از ساخت داخل، مقابله با واردات غیررسمی و ایجاد همکاری‌های بلندمدت میان خودروسازان و قطعه‎سازان می‌دانند. به باور آنها، اگر این الزامات به صورت همزمان دنبال شود، صنعت خودرو می‌تواند از ظرفیت‌های گسترده خود در اشتغال، تولید و فناوری برای ایفای نقش پررنگ تر در اقتصاد کشور استفاده کند.