واردات خودرو افزایش یافت اما قفل بازار باز نشد

پیشرانه – آمارها از رشد واردات خودرو حکایت دارند، اما بازار هنوز نشانه‌ای جدی از این افزایش عرضه نشان نمی‌دهد. تعداد خودروهای واردشده بالا رفته، ارزش واردات بیشتر شده و حتی بخشی از خودروهای مانده در گمرک نیز ترخیص شده‌اند؛ با این حال، در بازار خودرو خبری از آن اثرگذاری‌ای که انتظار می‌رفت نیست. این پرسش جدی مطرح است: چرا افزایش واردات هنوز نتوانسته قفل بازار خودرو را باز کند؟
به گزارش پایگاه خبری پیشرانه ، در پنج ماه نخست ۱۴۰۵ حدود ۲۵ هزار دستگاه خودرو وارد کشور شده است؛ رقمی که در مقایسه با حدود ۱۹ هزار دستگاه در مدت مشابه سال گذشته، رشد قابل توجهی را نشان می‌دهد. اما مسئله اینجاست که بازار خودرو با «عدد واردات» تنظیم نمی‌شود؛ آنچه اهمیت دارد، میزان عرضه واقعی، قیمت نهایی و دسترسی مصرف‌کننده به این خودروهاست.
بخشی از افزایش آمار واردات نیز به ترخیص خودروهایی مربوط می‌شود که پیش از این وارد کشور شده اما در گمرکات متوقف مانده بودند. بنابراین نمی‌توان تمام رشد آماری را به معنای ورود یک موج تازه و پایدار از خودرو به بازار تعبیر کرد. خودرویی که ماه‌ها در گمرک خاک خورده، زمانی می‌تواند بر بازار اثر بگذارد که در نهایت با قیمت قابل‌قبول به دست مصرف‌کننده برسد.
مشکل دقیقاً از همین‌جا آغاز می‌شود. مسیر واردات خودرو هنوز آنقدر پرهزینه و پیچیده است که افزایش تعداد واردات الزاماً به افزایش رقابت در بازار منجر نمی‌شود. ارز، تعرفه، عوارض، هزینه‌های حمل‌ونقل، انبارداری، خواب سرمایه و مجموعه‌ای از مجوزها و فرآیندهای اداری، همگی در قیمت نهایی خودرو اثر می‌گذارند. در نتیجه، ممکن است خودروی بیشتری وارد شود، اما خودروی بیشتری با قیمت مناسب در اختیار مصرف‌کننده قرار نگیرد.
از سوی دیگر، نمی‌توان مسئله قدرت خرید را نادیده گرفت. بازار خودرو تنها با افزایش عرضه قفلش باز نمی‌شود؛ تقاضا نیز باید توان خرید داشته باشد. وقتی قیمت تمام‌شده خودروهای وارداتی برای بخش بزرگی از جامعه بالاست، افزایش تعداد خودروهای وارداتی لزوماً به افزایش معاملات یا کاهش محسوس قیمت‌ها منجر نخواهد شد.
واقعیت این است که بازار خودرو به یک «واردات مقطعی» نیاز ندارد؛ به یک سیاست وارداتی باثبات نیاز دارد. اگر قرار باشد هر چند ماه یک‌بار مقررات تغییر کند، خودروها در صف تخصیص ارز و ترخیص بمانند و عرضه با وقفه مواجه شود، نمی‌توان انتظار داشت واردات به نیرویی مؤثر برای تنظیم بازار تبدیل شود.
بنابراین، گره بازار خودرو فقط با باز کردن درهای واردات باز نمی‌شود. باید مسیر واردات کوتاه‌تر، مقررات باثبات‌تر، فرآیند ترخیص روان‌تر و هزینه‌های تحمیل‌شده به خودرو شفاف‌تر شود. در کنار آن، اصلاح ساختار رقابت در بازار و افزایش توان خرید مصرف‌کننده نیز ضروری است.
در نهایت، افزایش تعداد خودروهای وارداتی اتفاق مهمی است، اما به‌تنهایی کافی نیست. اگر قرار باشد واردات فقط به افزایش آمار گمرکی ختم شود و نه افزایش عرضه مؤثر و رقابت واقعی، بازار همچنان قفل خواهد ماند. مسئله امروز خودرو، کمبود صرفِ «تعداد» نیست؛ مشکل، سازوکاری است که اجازه نمی‌دهد افزایش عرضه به‌موقع و با قیمت مناسب به دست مصرف‌کننده برسد.