مهدی اسدی 
پیشرانه – اعلام نرخ ۱۰ هزار تومانی برای سهمیه سوم بنزین، در حالی که هنوز زمان دقیق اجرای آن مشخص نشده، بار دیگر بازار خودرو را با یک پرسش مهم مواجه کرده است: آیا افزایش هزینه سوخت میتواند معادلات بازار خودرو را تغییر دهد؟
به گزارش پایگاه خبری پیشرانه،مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، اعلام کرده است که نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان میرسد، اما زمان اجرای این سیاست هنوز مشخص نیست. بر اساس توضیحات مطرحشده، نرخهای فعلی سهمیههای اصلی همچنان در ساختار قیمتگذاری سوخت باقی میمانند و نرخ سوم بیشتر برای مصرف مازاد یا شرایط خارج از سهمیههای اصلی در نظر گرفته شده است.
پرمصرفها در معرض کاهش تقاضا
نخستین اثر احتمالی اجرای این سیاست را باید در رفتار خریداران جستوجو کرد. افزایش هزینه سوخت میتواند هزینه مالکیت خودروهای پرمصرف را افزایش دهد و بخشی از تقاضا را به سمت خودروهای کممصرفتر سوق دهد.
در چنین شرایطی، مصرف سوخت میتواند به یکی از معیارهای مهمتر در انتخاب خودرو تبدیل شود. خودروهای اقتصادی، کممصرف، دوگانهسوز و هیبریدی نیز در صورت فراهم بودن عرضه مناسب، از این تغییر رفتار میتوانند منتفع شوند.
آیا خودروهای پرمصرف ارزان میشوند؟
با وجود افزایش هزینه سوخت، نمیتوان انتظار داشت قیمت خودروهای پرمصرف صرفاً به دلیل اجرای نرخ سوم با افت شدید مواجه شود. بازار خودرو ایران تحت تأثیر مجموعهای از عوامل قرار دارد و نرخ ارز، تورم، هزینه تولید، میزان عرضه و انتظارات تورمی همچنان از مهمترین متغیرهای تعیینکننده قیمت هستند.
بنابراین اثر بنزین ۱۰ هزار تومانی احتمالاً بیشتر از آنکه به شکل سقوط قیمت یک گروه از خودروها نمایان شود، در تغییر میزان تقاضا و قدرت چانهزنی خریداران و فروشندگان خود را نشان خواهد داد.
اثر روانی؛ عاملی مهمتر از هزینه واقعی؟
بازار خودرو معمولاً پیش از اجرای سیاستهای اقتصادی به اخبار و انتظارات واکنش نشان میدهد. بنابراین حتی پیش از مشخص شدن زمان اجرای نرخ سوم، انتشار این خبر میتواند بخشی از خریداران را به سمت خودروهایی با مصرف سوخت پایینتر سوق دهد.
در طرف مقابل، برخی مالکان خودروهای پرمصرف ممکن است برای فروش دارایی خود اقدام کنند. اگر این اتفاق همزمان با کاهش تقاضا رخ دهد، میتواند در برخی بخشهای بازار به افزایش عرضه و کاهش قدرت فروشندگان منجر شود.
هیبریدیها و کممصرفها؛ برندگان احتمالی
در صورت تداوم سیاست افزایش تدریجی هزینه سوخت، خودروهای کممصرف و هیبریدی میتوانند در بلندمدت جذابیت اقتصادی بیشتری پیدا کنند. البته این اتفاق به شرطی رخ خواهد داد که عرضه چنین خودروهایی در بازار افزایش پیدا کند.
اگر واردات خودروهای کممصرف و هیبریدی توسعه پیدا کند، امکان تغییر جدیتر الگوی تقاضا وجود دارد. در غیر این صورت، محدود بودن گزینههای موجود میتواند سرعت این تغییر را کاهش دهد.
همهچیز به نحوه اجرای نرخ سوم بستگی دارد
عدد ۱۰ هزار تومان بهتنهایی نمیتواند میزان اثرگذاری این سیاست را مشخص کند. پرسش مهمتر این است که چه میزان از مصرف واقعی خانوارها با نرخ سوم محاسبه خواهد شد.
اگر سهمیههای ارزانتر بخش عمده نیاز مصرفکنندگان را پوشش دهند، اثر مستقیم نرخ سوم بر هزینه خانوار و بازار خودرو محدودتر خواهد بود. اما اگر در آینده سهم مصرف با نرخ سوم افزایش یابد یا نرخهای فعلی نیز تغییر کنند، تأثیر آن بر بازار خودرو میتواند بسیار جدیتر شود.
تغییر قواعد بازی در بازار خودرو
بنزین ۱۰ هزار تومانی را نمیتوان بهتنهایی عاملی برای افزایش یا کاهش عمومی قیمت خودرو دانست. اثر اصلی این سیاست، در صورت اجرا، احتمالاً تغییر تدریجی رفتار مصرفکننده و افزایش اهمیت هزینه سوخت در زمان خرید خودرو خواهد بود.
در کوتاهمدت، نرخ ارز، تورم و وضعیت عرضه همچنان میتوانند نقش پررنگتری در تعیین قیمت خودرو داشته باشند. اما در بلندمدت، اگر سیاست افزایش هزینه سوخت ادامه پیدا کند، ممکن است معادله ارزشگذاری خودرو نیز تغییر کند؛ بهگونهای که خریدار علاوه بر قیمت اولیه، هزینه استفاده و مصرف سوخت را نیز جدیتر از گذشته در محاسبات خود وارد کند.
در واقع تا زمان مشخص شدن جزئیات اجرای نرخ سوم، هرگونه پیشبینی قطعی درباره قیمت خودرو زودهنگام است. با این حال، یک نکته روشن به نظر میرسد: بنزین ۱۰ هزار تومانی شاید بهتنهایی بازار خودرو را به هم نزند، اما میتواند آرامآرام قواعد بازی در این بازار را تغییر دهد.
مطالب ویژه شما
نظر شما چیست؟