تحریریه پیشرانه 
پیشرانه – پرونده واگذاری سهام تودلی سایپا در حالی وارد مرحله تازهای شده که آخرین شفافسازی این خودروساز نشان میدهد بخش مهمی از موانع اجرایی واگذاری در حال برطرفشدن است. بر اساس این نامه، بهروزرسانی قیمت کارشناسی سهام در جریان است و رفع توثیق حدود ۱۷ درصد از سهام سایپا نزد بانک تجارت نیز در مراحل پایانی قرار دارد؛ دو اقدامی که تکمیل آنها میتواند راه را برای انتشار آگهی عرضه بلوک ۴۲ درصدی سایپا باز کند.
پرونده واگذاری سهام تودلی سایپا را شاید بتوان یکی از طولانیترین و پیچیدهترین پروندههای خصوصیسازی صنعت خودرو دانست؛ پروندهای که طی سالهای گذشته بارها در دستور کار قرار گرفته، اما هر بار به دلایل مختلف از جمله مسائل حقوقی، وثایق بانکی، ارزشگذاری و فرآیند احراز صلاحیت متقاضیان با وقفه مواجه شده است.
با این حال، نامه اخیر سایپا به سازمان بورس یک تفاوت مهم با اطلاعرسانیهای قبلی دارد؛ این بار شرکت بهصورت شفاف اعلام کرده که دو پیشنیاز اصلی برای عرضه در حال تکمیل است و پس از رفع محدودیتهای موجود، امکان انتشار آگهی عرضه توسط شرکتهای مالک سهام فراهم خواهد شد.
این موضوع از منظر صنعت خودرو اهمیت زیادی دارد؛ چرا که صحبت از واگذاری یک بلوک عادی سهام نیست، بلکه بلوکی حدود ۴۲ درصدی است که در صورت واگذاری میتواند به تغییر ترکیب مدیریتی سایپا منجر شود.
نامه سایپا چه میگوید؟
بر اساس آخرین شفافسازی سایپا، این شرکت در راستای تکالیف قانونی مربوط به اصلاح ساختار مالکیت و واگذاری سهام تودلی، برنامه اجرایی واگذاری سهام تحت مالکیت شرکتهای سرمایهگذاری سایپا، سرمایهگذاری کارکنان سایپا، سرمایهگذاری رنا و سرمایهگذاری نیوان ابتکار را تدوین کرده است.
در ادامه این مسیر، پس از انتشار فراخوانهای عمومی برای شناسایی و بررسی صلاحیت متقاضیان خرید سهام، سایپا در مهرماه ۱۴۰۴ با مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه تفاهمنامهای منعقد کرد تا فرآیند ارزیابی و تعیین ارزش سهام انجام شود.
نتیجه این کارشناسی نیز در بهمنماه ۱۴۰۴ اعلام شد و ارزش هر سهم سایپا ۲ هزار و ۷۵ ریال، بدون احتساب ارزش مدیریتی تعیین شد.
اما یک نکته مهم باعث شد همین قیمت نتواند مستقیماً مبنای عرضه قرار گیرد.
گزارش کارشناسی دارای اعتبار ششماهه بود و این اعتبار اکنون به پایان رسیده است. به همین دلیل، سایپا اعلام کرده مکاتبات لازم برای بهروزرسانی قیمت کارشناسی هر سهم انجام شده و فرآیند دریافت گزارش جدید همچنان در جریان است.
این یعنی سایپا عملاً در حال آمادهسازی یکی از مهمترین اسناد مورد نیاز برای ورود به مرحله عرضه است.
قیمت جدید؛ یک عدد مهم برای آینده واگذاری
قیمت کارشناسی قبلی، یعنی ۲۰۷۵ ریال برای هر سهم، در شرایطی تعیین شده بود که ارزش مدیریتی سهام در آن لحاظ نشده بود.
در همان زمان ارزش کل سهام سایپا در ارزیابی انجامشده حدود ۳۳۶ هزار میلیارد تومان اعلام شد. همچنین تأکید شده بود که با واگذاری بلوک مدیریتی، سه کرسی هیئتمدیره نیز در اختیار خریدار قرار خواهد گرفت و در نتیجه، کنترل و مدیریت گروه سایپا عملاً به سهامدار جدید منتقل میشود.
بنابراین، ارزشگذاری جدید صرفاً یک اصلاح عددی نیست.
رقمی که در گزارش کارشناسی جدید تعیین میشود، میتواند در تعیین شرایط عرضه بلوک و ارزیابی اقتصادی معامله نقش مهمی داشته باشد.
از این منظر، تمدید و بهروزرسانی گزارش کارشناسی را نباید به معنای عقبنشینی از واگذاری تلقی کرد؛ بلکه اتفاقاً نشان میدهد سایپا تلاش دارد عرضه در چارچوب ارزشگذاری معتبر و بهروز انجام شود.
گره دوم؛ ۱۷ درصد سهام سایپا در آستانه رفع توثیق
اما شاید مهمترین بخش نامه اخیر سایپا، مربوط به سهامی باشد که نزد بانک تجارت در وثیقه قرار دارد.
طبق اعلام شرکت، از فرآیندهای اجرایی رفع توثیق ۱۷ درصد از سهام سایپا نزد بانک تجارت باقی مانده و این فرآیند با پیگیریهای انجامشده در مراحل پایانی قرار دارد.
این جمله از نظر حقوقی و اجرایی اهمیت زیادی دارد.
زیرا تا زمانی که محدودیت ناشی از توثیق برطرف نشود، امکان استفاده کامل از سهام برای فرآیند عرضه با محدودیت مواجه است.
سایپا در نامه خود صراحتاً اعلام کرده است که بلافاصله پس از رفع این محدودیت و با توجه به آخرین قیمت کارشناسی و مصوبات هیئتمدیره گروه، امکان انتشار آگهی عرضه سهام توسط شرکتهای مالک فراهم خواهد شد.
به عبارت دیگر، شرکت یک مسیر مشخص را برای ورود به مرحله عرضه ترسیم کرده است:
رفع توثیق → دریافت ارزشگذاری جدید → اخذ مصوبات هیئتمدیره → انتشار آگهی عرضه
این توالی نشان میدهد پرونده در حال حرکت به سمت مرحله اجرایی است.
چرا بلوک ۴۲ درصدی سایپا اهمیت دارد؟
برای درک اهمیت این واگذاری باید توجه داشت که بلوک مورد نظر، یک بلوک کوچک سرمایهگذاری نیست.
سهام مورد واگذاری در اختیار مجموعهای از شرکتهای وابسته به گروه سایپا قرار دارد و مجموع این سهام حدود ۴۲ درصد از سهام سایپا را تشکیل میدهد.
همین ساختار مالکیت یکی از موضوعات مهم در بحث خصوصیسازی خودروسازان بوده است؛ چرا که سهامداری چرخهای یا تودلی میتواند مرز میان مالکیت و مدیریت را پیچیده کند.
در مورد سایپا، واگذاری این بلوک میتواند فراتر از تغییر یک سهامدار باشد و به تغییر در ساختار مدیریتی شرکت منجر شود.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از فرآیند قبلی، واگذاری این بلوک با انتقال سه کرسی هیئتمدیره همراه خواهد بود؛ بنابراین خریدار صرفاً مالک بخشی از سهام نخواهد بود و امکان اثرگذاری مدیریتی قابل توجهی خواهد داشت.
این همان نقطهای است که اهمیت انتخاب خریدار را چند برابر میکند.
سایپا به دنبال فروش سهام یا اصلاح ساختار؟
از نگاه صنعت خودرو، اصل ماجرا نباید صرفاً «فروش ۴۲ درصد سهام سایپا» باشد.
سؤال مهمتر این است که این واگذاری در نهایت چه تغییری در عملکرد سایپا ایجاد خواهد کرد؟
اگر بلوک مدیریتی به مجموعهای واگذار شود که صرفاً توان مالی خرید سهام را داشته باشد اما برنامهای برای تولید، توسعه محصول، سرمایهگذاری، فناوری، زنجیره تأمین و اصلاح ساختار مالی نداشته باشد، تغییر مالکیت بهتنهایی نمیتواند مشکلات یک خودروساز بزرگ را حل کند.
اما اگر خریدار از اهلیت صنعتی و مدیریتی لازم برخوردار باشد، همین واگذاری میتواند نقطه شروع یک دوره جدید برای سایپا باشد.
این تفاوت، اهمیت فرآیند احراز صلاحیت متقاضیان را نشان میدهد.
۹ متقاضی برای خرید بلوک مدیریتی
این موضوع از آن جهت امیدوارکننده است که در فراخوان قبلی واگذاری، تنها یک یا دو مجموعه برای خرید بلوک سایپا اعلام آمادگی نکردند.
طبق گزارشهای منتشرشده، در فرآیند شناسایی متقاضیان، ۹ شخص حقوقی و کنسرسیوم برای خرید این بلوک درخواست داده بودند.
در میان متقاضیان، ترکیبی از سرمایهگذاران، تولیدکنندگان، قطعهسازان، یک خودروساز در قالب کنسرسیوم با یک بانک، گروههای صنعتی و مجموعههای سرمایهگذاری حضور داشتند.
این تنوع متقاضیان میتواند از منظر سایپا یک فرصت باشد.
زیرا در صورت برگزاری فرآیند رقابتی و دقیق اهلیتسنجی، امکان انتخاب مجموعهای فراهم میشود که علاوه بر منابع مالی، ظرفیت ایجاد تحول در ساختار صنعتی و مدیریتی سایپا را نیز داشته باشد.
چرا واگذاری میتواند به نفع خود سایپا باشد؟
سایپا امروز در نقطهای قرار دارد که اصلاح ساختار مالکیت میتواند با اصلاحات عملیاتی شرکت همراه شود.
یک مالک جدید، در صورت برخورداری از اهلیت و برنامه مشخص، میتواند تصمیمگیریهای سرمایهگذاری را با افق بلندمدتتری انجام دهد، ساختار تأمین مالی را بازطراحی کند و منابع شرکت را به سمت پروژههایی هدایت کند که بازده اقتصادی بیشتری دارند.
از سوی دیگر، خروج از ساختار پیچیده سهامداری تودلی میتواند شفافیت مدیریتی را افزایش دهد.
در یک ساختار شفافتر، مسئولیت عملکرد شرکت نیز مشخصتر خواهد بود؛ یعنی سهامدار عمده و تیم مدیریتی نمیتوانند بهسادگی میان لایههای مختلف مالکیت، مسئولیت تصمیمهای اقتصادی را جابهجا کنند.
این موضوع برای یک بنگاه صنعتی با اندازه سایپا اهمیت بسیار زیادی دارد.
خصوصیسازی اگر درست انجام شود، تهدید نیست
یکی از نگرانیهایی که همواره درباره واگذاری خودروسازان مطرح بوده، احتمال انتقال مالکیت به مجموعههایی است که صرفاً نگاه مالی به شرکت دارند.
اما این نگرانی نباید اصل خصوصیسازی را زیر سؤال ببرد.
مسئله اصلی، نحوه خصوصیسازی و انتخاب خریدار است.
برای سایپا، خصوصیسازی موفق باید به معنای ورود یک سهامدار توانمند، پاسخگو و توسعهگرا باشد؛ سهامداری که بتواند منابع جدید وارد شرکت کند، سرمایهگذاری انجام دهد، زنجیره تأمین را تقویت کند و توسعه محصول را از یک برنامه مقطعی به یک استراتژی مستمر تبدیل کند.
در چنین شرایطی، واگذاری میتواند بهجای تهدید، تبدیل به یک مزیت شود.
نامه اخیر یک پیام مهم برای سهامداران دارد
از زاویه بازار سرمایه نیز نامه اخیر سایپا حاوی یک پیام روشن است.
پرونده واگذاری ۴۲ درصدی کنار گذاشته نشده است.
شرکت صراحتاً اعلام کرده که فرآیند بهروزرسانی ارزش کارشناسی در جریان است و رفع توثیق سهام نزد بانک تجارت نیز به مراحل پایانی رسیده است. پس از رفع محدودیت، آگهی عرضه با توجه به ارزش کارشناسی جدید و مصوبات لازم منتشر خواهد شد.
بنابراین، هنوز نمیتوان از انجام معامله یا قطعیشدن انتقال مالکیت سخن گفت، اما میتوان گفت پرونده نسبت به گذشته یک گام مهم دیگر به مرحله عرضه نزدیک شده است و این امیدواری وجود دارد که انحصاری توسط بخش خصوصی صورت نگیرد.
اگر انحصاری شکل بگیرد دوباره شاهد ناموفق ترین خصوصیسازی خواهیم بود.
مطالب ویژه شما
نظر شما چیست؟