پشت دیوار حمایت ارزی؛ چه کسی از بازار خودرو حذف می‌شود؟

پیشرانه – در بازار خودرو، رقابت فقط در کارخانه و نمایشگاه شکل نمی‌گیرد؛ گاهی سرنوشت بازیگران بازار پیش از آنکه محصولی تولید یا خودرویی وارد شود، پشت میزهای تخصیص ارز تعیین می‌شود. جایی که تصمیم درباره اینکه ارز به کدام بخش برسد و کدام متقاضی در صف انتظار بماند، می‌تواند معادلات بازار را تغییر دهد.
به گزارش وب سایت خبری پیشرانه ، در ماه‌های اخیر، بحث تغییر اولویت‌های ارزی و محدودیت‌های پیش‌روی واردکنندگان و برخی مونتاژکاران، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که سیاست ارزی کشور تا چه اندازه در خدمت تقویت تولید است و تا کجا ممکن است به تضعیف رقابت منجر شود؟
اصل حمایت از تولید داخلی محل مناقشه نیست. خودروسازان برای تأمین قطعات، حفظ خطوط تولید و استمرار فعالیت به منابع ارزی نیاز دارند و اختلال در این مسیر می‌تواند تولید را با مشکل روبه‌رو کند. اما مسئله از جایی آغاز می‌شود که حمایت، تنها شامل گروهی از بازیگران باشد و سایر رقبا برای دسترسی به منابع مورد نیاز با محدودیت‌های جدی مواجه شوند.
اگر خودروسازان بزرگ به منابع ارزی دسترسی مطمئن‌تری داشته باشند، اما واردکنندگان و مونتاژکاران در تأمین ارز با دشواری روبه‌رو شوند، نتیجه فقط تغییر ترکیب متقاضیان ارز نخواهد بود؛ ممکن است توازن رقابت در بازار نیز به نفع گروهی خاص تغییر کند. کاهش تنوع عرضه، محدودشدن انتخاب مشتری و تقویت قدرت قیمت‌گذاری بازیگران مسلط، از پیامدهای احتمالی چنین وضعیتی است.

البته نمی‌توان صرفاً با مشاهده تغییر اولویت‌های ارزی، از حذف قطعی رقبا یا شکل‌گیری انحصار سخن گفت. برای اثبات چنین ادعایی باید سهم ارز تخصیص‌یافته، میزان تولید، حجم واردات، وضعیت عرضه و تغییر سهم بازار هر گروه را کنار هم گذاشت. اما همین احتمال، ضرورت شفافیت در تصمیم‌گیری را دوچندان می‌کند.
پرسش اصلی این است: خودروسازی که از حمایت ارزی برخوردار می‌شود، در مقابل چه تعهدی دارد؟ آیا باید تولید را افزایش دهد، کیفیت را ارتقا دهد، هزینه تمام‌شده را کاهش دهد و محصول رقابتی‌تری عرضه کند؟ یا صرف دریافت منابع ارزی برای برخورداری از حمایت بیشتر کافی است؟
حمایت از تولید زمانی توجیه اقتصادی و اجتماعی دارد که نتیجه آن به مصرف‌کننده برسد؛ نه اینکه هزینه آن با کاهش رقابت، محدودشدن انتخاب و افزایش فشار قیمتی به مردم منتقل شود.
سیاست‌گذار باید مراقب باشد دیوار حمایت ارزی، به دیواری برای کناررفتن رقبا تبدیل نشود. بازار خودرو بیش از هر چیز به رقابت، عرضه متنوع و پاسخ‌گویی تولیدکنندگان نیاز دارد. اگر قرار است ارزی به صنعت خودرو اختصاص یابد، باید روشن باشد این منابع چه دستاوردی برای اقتصاد و مصرف‌کننده ایجاد می‌کنند و چرا دسترسی دیگر بازیگران به آن محدود شده است.