داستان توسعه فناوری در صنعت تایر

پیشرانه – داستان لاستیک از زمانیکه کریستف کلمب در سال 1493در آمریکای مرکزی با گوی های لاستیکی آشنا شد که توسط بومیان از شیره درختی به نام هوآ (در زبان بومیان به معنی اشک درخت ) تهیه می شد و پس از برخورد با زمین به شدت به هوا می جهیدند آغاز، و تا 380 سال بعد که دانه های این درخت به سیلان و اندونزی و مالایای انگلستان (مالزی امروز) انتقال یافت و نهایتا در سال 1839 چالز گودیر آمریکایی پدیده ولکانش یا پخت لاستیک را کشف کرد وارد مرحله جدیدی از تاریخچه خود شد.

به گزارش وب سایت خبری «پیشرانه» در همین سال ها (1822 میلادی) ویلیام تامسون اسکاتلندی، تایر بادی را اختراع که بعدها این تایر در انگلستان توسط جان بوید دانلپ به تولید انبوه رسید و در سال 1981برادران میشیلن تایرهای بادی قابل تعویض دوچرخه را ثبت اختراع کردند و بدین سان صنعت تایر وارد عرصه جدیدی از فناوری شد.

در سال 1910 شرکت بی اف گودریچ آمریکا تایرهای تقویت شده با دوده را عرضه کرد که  طول عمر و دوام به مراتب بیشتری نسبت به تایرهای هم عصر خود داشتند و در سال 1946 این شرکت میشیلن فرانسه بود که تایرهای رادیال را به دنیا معرفی کرد و در همین سال شرکت بی اف گودریچ  آمریکا تایرهای بدون تیوب را بعنوان نسل جدید تایرهای با دوام به ناوگان حمل و نقل مسافری ارائه کردند. البته تولید انبوه این تایرها تا سال 1952 طول کشید. دوسال زمان لازم بود تا تایرهای بدون تیوب مورد استقبال رانندگان قرار گیرد و سرانجام در سال 1954 اولین خودروی تولیدی در ایالات متحده با تایرهای بدون تیوب به حرکت در آمد.

بالغ بر 80 سال طول کشید که نگرش های دوست دار محیط زیست با هدف کاهش مصرف سوخت و کاهش انتشار گازهای گلخانه ای و آلاینده ها، دانشمندان و مهندسین صنعت تایر را مجاب کند که تایر تقویت شده با سیلیکا را به دنیا معرفی کنند. این امر اولین بار در سال 1992 توسط شرکت میشیلن فرانسه با عنوان جسورانه “تایر سبز” که به جای بخشی از دوده آن از سیلیکا استفاده شده بود صورت پذیرفت.

داستان توسعه فناوری در صنعت تایر در قرن بیست و یکم با معرفی تایر پایدار (sustainable tire ) توسط شرکت سومیتوموی ژاپن ادامه یافت. این شرکت با معرفی این محصول در سال 2008 که ادعا می شد تمامی مواد به کار گرفته شده در آن منشا طبیعی داشته و از هیچ ماده شیمیایی سنتزی در آن استفاده نشده و کلیه اجزای سازنده این تایر زیست تخریب پذیر (biodegradable) می باشد، دنیای تایر را به حیرت واداشت.

از سال 2008 به بعد شرکت های پیشروی تولید کننده تایر در دنیا، علاوه بر تلاش در جهت بهبود مستمر در ویژگی های عملکردی و ایمنی تایر، تمرکز ویژه خود را در راستای توسعه پایدار صنعت تایر و محصول راهبردی آن قرار داده و ارتقای شاخص های زیست محیطی، کاهش مصرف سوخت به واسطه تایر، کاهش آلاینده های جوی، ارتقای ایمنی تایر در سطح خیس جاده را در دستور خود قرار داده اند.

پدید آوردن کلیه ویژگی های مطلوب برای یک تایر در کنار هم امری بسیار پیچیده و مشکل است چرا که بهبود یک ویژگی (مثلا کاهش در مقاومت غلتشی تایر) می تواند موجب افت ویژگی دیگر تایر شود. (مثلا کاهش چنگزنی تایر بر سطح خیس جاده)، لذا بکارگیری همزمان هنر آمیزه کاری و فن مهندسی ساختار تایر و استفاده از ابزارهای پیشرفته ساخت و آنالیز و آزمون تایر نقش بسزایی در این راستا دارد. بطور یقین امروزه یک مهندس آمیزه کار نمی تواند بدون استفاده از مواد نوین، آمیزه لاستیکی در خور یک تایر نسل جدید با عملکرد بسیار بالا ارائه دهد. بایستی پذیرفت که دیگر با الاستومرهای نسل قبل (همانند E-SBR، Co-PBR و …) نمی توان تایر UHP  ( Ultra High Performance) با ویژگی های مطلوب مورد انتظار جامعه در دهه سوم قرن بیست و یکم تولید کرد.

از اقدامات بسیار اساسی که در دستور کار کمیته نوآوری و فناوری گروه صنعتی رازی قرار دارد تلاش در جهت شناسایی، تدوین دستور العمل و بکارگیری مواد اولیه نوین در راستای تولید تایرهای UHP با ویژگی مصرف سوخت پایین، صدای کم و چنگزنی سطح خیس جاده بالا می باشد. از محورهای بسیار مهم بر اساس این دیدگاه، تعامل علمی و فنی این مرکز با شرکتهای تولید کننده و تامین کننده مواد اولیه می باشد.

علی اصغر بابایی

مشاور فناوری مجتمع صنعتی لاستیک یزد