تحولات اخیر در بازار خودرو ایران حاکی از تغییرات ساختاری در مناسبات عرضه و تقاضاست؛ تغییراتی که می تواند به پایان دوره ای طولانی از سوداگری و دلالی در این بازار منجر شود. بررسی های میدانی از قیمت روز خودرو در بازار آزاد در مقایسه با قیمت های کارخانه ای، نشان می دهد که شکاف قیمتی میان این دو نرخ به طرز قابل توجهی کاهش یافته و در بسیاری از مدل های داخلی، به کمتر از پنج درصد رسیده است.
برای سال ها، خودرو در ایران نه تنها کالایی مصرفی و ابزاری برای حمل و نقل محسوب نمی شد، بلکه به ابزاری برای سرمایه گذاری کوتاه مدت و کسب سودهای قابل توجه از محل اختلاف قیمت ها تبدیل شده بود. خرید خودرو از کارخانه و فروش آن در بازار آزاد، به ویژه از طریق سامانه های قرعه کشی یا معاملات حواله، سودهایی در مقیاس ده ها تا صدها میلیون تومان را برای برخی از خریداران رقم می زد.
با این حال، در شرایط کنونی، این فاصله قیمتی تا حدی کاهش یافته که در بسیاری از مدل ها، سود حاصل از چنین معاملاتی بسیار ناچیز شده است. اجرای سیاست های جدید مالیاتی، از جمله شفاف سازی تراکنش های مرتبط با فروش خودرو و ردیابی سودهای غیرواقعی، موجب شده حتی همین اختلاف اندک نیز تحت رصد و مالیات ستانی قرار گیرد.
| نام خودرو | قیمت کارخانه | قیمت بازار | اختلاف قیمت |
|---|---|---|---|
| وانت آریسان | ۵۸۲,۸۲۷,۰۰۰ | ۵۸۲,۰۰۰,۰۰۰ | -۸۲۷,۰۰۰ |
| کوییک GXR (رینگ فولادی) | ۵۱۵,۵۹۶,۰۰۰ | ۵۲۰,۰۰۰,۰۰۰ | ۴,۴۰۴,۰۰۰ |
| سورن پلاس (XU7P) | ۷۲۵,۰۰۰,۰۰۰ | ۷۴۷,۰۰۰,۰۰۰ | ۲۲,۰۰۰,۰۰۰ |
| رانا پلاس | ۷۴۳,۹۲۵,۰۰۰ | ۷۷۰,۰۰۰,۰۰۰ | ۲۶,۰۷۵,۰۰۰ |
| پژو ۲۰۷ TU3 | ۷۲۳,۸۰۹,۰۰۰ | ۷۵۵,۰۰۰,۰۰۰ | ۳۱,۱۹۱,۰۰۰ |
| سورن پلاس دوگانهسوز | ۸۳۴,۹۰۵,۰۰۰ | ۸۷۳,۰۰۰,۰۰۰ | ۳۸,۰۹۵,۰۰۰ |
| کوییک GX | ۵۰۵,۳۲۸,۰۰۰ | ۵۲۷,۰۰۰,۰۰۰ | ۲۱,۶۷۲,۰۰۰ |
| دنا پلاس MT6 | ۹۳۰,۸۴۱,۰۰۰ | ۱,۰۲۰,۰۰۰,۰۰۰ | ۸۹,۱۵۹,۰۰۰ |
همان گونه که در جدول فوق مشاهده می شود، برای طیف گسترده ای از خودروهای تولید داخل، دیگر اختلاف معناداری میان قیمت رسمی کارخانه و نرخ فروش در بازار آزاد وجود ندارد. حتی در برخی موارد، قیمت بازار به طور نسبی پایین تر از نرخ کارخانه ای گزارش شده است.
در صورت تداوم این روند، بسیاری از تحلیلگران اقتصادی معتقدند می توان پایان دلالی در بازار خودرو را رسمی و قطعی دانست. به نظر می رسد فضای اقتصادی کشور در حال گذار به دوره ای است که در آن، فعالیت های سوداگرانه با محدودیت های بیشتری مواجه خواهند شد و زمینه برای بازگشت آرامش و تعادل نسبی در بازارها فراهم می شود.
نظر شما چیست؟